Edebiyat terimi olarak Hilye: Hz. Muhammed'in iç ve dış vasıflarını anlatan yazılar. Kelime, "Süs, ziynet, cevher, güzel yüz, güzellikler" anlamında. Hilyelerde Hz. Muhammed'in göz ve saç rengi, şekli, boyunun uzunluğu, konuşması, sesinin tonu, belli başlı tavrı, bedeni ve diğer maddi özellikleri tanımlanır. Mevlid ve mirâciyeler gibi İslamiyet'in gelişme döneminde ortaya çıktı. Osmanlı döneminde yaygınlaşarak orijinal eserler yazıldı. Hilye ismi de bu dönemde verildi.
Yazma Eser (Hat-Tezhip-Ebru-Cilt-Minyatür) terimi olarak Hilye: Peygamberin vasıflarını ve Allah'ın adlarını ihtiva eden yazılar. Kâğıda yazılarak mukavvaya yapıştırılırdı. Levhanın ortasına bir daire yapılır, sülüsle oklu besmele, yuvarlak olarak ve besmelenin sağından başlayarak Ebu Bekir, Ömer, Osman, Ali isimleri ile göbek adı verilen dairenin orta kısmına nesihle Peygamberin vasıfları yazılır. Etek adındaki alt kısımda ise âyet ye hilye-i şerifenin devamı ile yazanın adı kaydedilir. Sağ ye solunda Peygamberin torunları Hasan ve Hüseyin'in adı yazılıdır.
Benzer Yazma Eser (Hat-Tezhip-Ebru-Cilt-Minyatür) Terimleri:
- Kontür
Bir rengin etrafına çekilen çizgi, çevre çizgisi. Tezhipte tahrir yeri
- Durak
Müzehhep çiçeklere verilen ad. Bunlar kitap süslemesinde genellikle ây
- Altın Varak
İnce tirşeler arasında çekiçle do ve döve inceltilen altın levhalara v
- Nigâr
Eskiden resim, suret, insan resmi yerine kullanılan, Farsça bir kelime
- Katığ
Katı'a kelimesinin katığ olarak kullanıldığı da görülmüştür.
- Divitşor
Mürekkep karıştırmakta kullanılan âletin adıdır.
- Pençberg
Beş dilimli yaprak. Âyet aralarında görülen beş yapraklı tezhiplenmiş
- Malizme
Eskiden, 20 sayfadan ibaret cüz yerine kullanılan bir terimdir.
- Fevâid
Yazma kitaplarda, kitabın baş veya sonuna ya da boş yapraklarına, kita
- Gül
Yazma kitapların sayfa kenarlarında görülen, çevresi tezhiplenmiş, ort
