Edebiyat terimi olarak Makta: Gazel ya da kasidenin son beyti.
Yazma Eser (Hat-Tezhip-Ebru-Cilt-Minyatür) terimi olarak Makta: Mikta veya kalem yastığı da denir. Bir karış uzunluğunda, kalınca bir parmak eninde ve yassıdır. Kalemi yonttuktan sonra üzerine koyarak ucunu çıtlatmak için, yani dikine keserek yazı yazacak bir hâle getirmek için kullanılmıştır. Kalemin oturduğu yuvaya hane-i kalem denir. Makta genellikle fildişinden yapılmıştır. Altın kakmalı olanları da vardır. Ama bunlarda da kalemin ucunun geleceği yere ufak ve konik bir fildişi parça yapıştırılmıştır.
Makta ustaları mülga Mevlevî tekkelerinden ve bazen Bektaşî'lerden çıkmıştır. Bu maktaların baş tarafında zarif bir Mevlevi sikkesi ve altında talik yazıyla «Ya Hazret-i Mevlânâ» yazısı vardır. Daha altta hendesî şekillerde çiçekler ve üstatların zarif ve girift imzaları görülür.
N. Rüştü Büngül'ün, Eski Eserler Ansiklopedisi'nde makta yapan üstatlar arasında Bursalı Fahrî, Edirneli Nakşî, Çevrî, Resmî, Fikrî, Rıza ve Eski Reşid adları geçmektedir.
Makta ustaları mülga Mevlevî tekkelerinden ve bazen Bektaşî'lerden çıkmıştır. Bu maktaların baş tarafında zarif bir Mevlevi sikkesi ve altında talik yazıyla «Ya Hazret-i Mevlânâ» yazısı vardır. Daha altta hendesî şekillerde çiçekler ve üstatların zarif ve girift imzaları görülür.
N. Rüştü Büngül'ün, Eski Eserler Ansiklopedisi'nde makta yapan üstatlar arasında Bursalı Fahrî, Edirneli Nakşî, Çevrî, Resmî, Fikrî, Rıza ve Eski Reşid adları geçmektedir.
Benzer Yazma Eser (Hat-Tezhip-Ebru-Cilt-Minyatür) Terimleri:
- Sırmakeş
Gümüşü haddeden geçirerek sırma çeken sanatkâr.
- Yaprak
1- Varak.
2- Yaprağa benzer süsleme motifi.
- Simdüzi
Deri üzerine gümüş işlemeli cilt.
- Çekmek
1- Ebruya desen vermek için at kılı veya tığ ile serpilen boyalara çek
- Altın Yaldız
Türk kitap kaplarında genellikle bütün yüzeyi kaplamaz. Ya tezyin edil
- Beyze
Tuğranın sol tarafındaki yuvarlak kısma verilen, addır. Yumurtaya benz
- Gümüşsüyü
Minyatürlerde akarsular gümüş suyu ile boyanmıştır. Gümüş, jelâtin suy
- Zerendüd
Altın yaldızlı. Kâğıdın üzerine sıvama altın sürülmesine verilen ad. Ç
- Tiyn-i Hikmet (Tiyni Hikmet)
Hattatlar tarafından tebeşire verilen addır. Tebeşir çuhaya sürülür ve
- Zencirek
Yazma kitapların sayfa kenarlarına ve levha yazılarının etrafına, iki
