Edebiyat terimi olarak Mazmun: Belli bir kavramı anlatan, onu düşündürüp çağrıştıran kalıplaşmış söz ve benzetmeler. Bir dizenin bir ifadenin taşıdığı ve onlardan herkesin anladığı gerçek ya da mecaz anlama, asıl anlamı yanında taşıyan bir isme, bir atasözüne, âyete, hâdise, olaya, bir şeyi onun özelliklerini çağrıştıracak sözcük ya da sözcük gruplarının veya dizelerin içine yerleştirmeye mazmun denir. Örnek:
Çıhma yârim giceler ağyar te'nından sakın
Sen meh-i evc-i melâhatsin bu noksândır sana
Fuzulî
(Sevgilim, gece yarıları dışarı çıkma, yabancıların ayıplarından sakın. Sen güzellik göğünün en yüksek yerindeki dolunaysın, gece çıkmak sana yakışmaz, kusur sayılır.)
Fuzuli'nin bu beytinde sevgili, güzelliğin doruğundaki aya benzetiliyor. Ayın en güzel hali dolunaydır. Dolunay güneşin batmasından önce doğar. Dolunayın gece yarısı çıkması ay tutulmasıyla olabilir. Ay tutulduğunda noksandır, kusurludur, güzelliğini kaybeder. Fuzulî, bu beytinde "noksan" ve "ta'n" sözcükleriyle bir ay tutulması mazmunu yapıyor.
Çıhma yârim giceler ağyar te'nından sakın
Sen meh-i evc-i melâhatsin bu noksândır sana
Fuzulî
(Sevgilim, gece yarıları dışarı çıkma, yabancıların ayıplarından sakın. Sen güzellik göğünün en yüksek yerindeki dolunaysın, gece çıkmak sana yakışmaz, kusur sayılır.)
Fuzuli'nin bu beytinde sevgili, güzelliğin doruğundaki aya benzetiliyor. Ayın en güzel hali dolunaydır. Dolunay güneşin batmasından önce doğar. Dolunayın gece yarısı çıkması ay tutulmasıyla olabilir. Ay tutulduğunda noksandır, kusurludur, güzelliğini kaybeder. Fuzulî, bu beytinde "noksan" ve "ta'n" sözcükleriyle bir ay tutulması mazmunu yapıyor.
Benzer Edebiyat Terimleri:
- Rücû
Divan edebiyatı sanatlarından. Bir düşünceyi daha güçlü hale getirmek
- Edebiyat Teorisi
Edebiyat teorisi, edebiyatta bir eleştiri akımıdır. Sıkı bir anlamda e
- Tekke
Dayanmak, dayanılacak yer anlamı taşıyan bu sözcük, aslında bir tar
- Döşeme
Türk halk hikayelerinin başında geçen seçili sözler. Ayaklı saya da de
- Deyişme
Halk edebiyatında âşıkların karşılıklı şiir söylemesi. Atışma da denir
- Gerilim
Okuyucu ya da izleyicide merak ve korku duygularını uyandırarak, endiş
- Hak Aşığı
Pir elinden bade içmiş, dili çözülüp şiir söylemeye başlamış gerçek aş
- Anıştırma
Söz arası ya da sözün gelişine göre ünlü bir olayı bir özdeyişi bir at
- Empresyonizm
İzlenimcilik.
- Tirat
Tiyatroda, kişilerin uzun soluklu, kesintisizce yaptığı konuşma.
