Edebiyat terimi olarak Mazmun: Belli bir kavramı anlatan, onu düşündürüp çağrıştıran kalıplaşmış söz ve benzetmeler. Bir dizenin bir ifadenin taşıdığı ve onlardan herkesin anladığı gerçek ya da mecaz anlama, asıl anlamı yanında taşıyan bir isme, bir atasözüne, âyete, hâdise, olaya, bir şeyi onun özelliklerini çağrıştıracak sözcük ya da sözcük gruplarının veya dizelerin içine yerleştirmeye mazmun denir. Örnek:
Çıhma yârim giceler ağyar te'nından sakın
Sen meh-i evc-i melâhatsin bu noksândır sana
Fuzulî
(Sevgilim, gece yarıları dışarı çıkma, yabancıların ayıplarından sakın. Sen güzellik göğünün en yüksek yerindeki dolunaysın, gece çıkmak sana yakışmaz, kusur sayılır.)
Fuzuli'nin bu beytinde sevgili, güzelliğin doruğundaki aya benzetiliyor. Ayın en güzel hali dolunaydır. Dolunay güneşin batmasından önce doğar. Dolunayın gece yarısı çıkması ay tutulmasıyla olabilir. Ay tutulduğunda noksandır, kusurludur, güzelliğini kaybeder. Fuzulî, bu beytinde "noksan" ve "ta'n" sözcükleriyle bir ay tutulması mazmunu yapıyor.
Çıhma yârim giceler ağyar te'nından sakın
Sen meh-i evc-i melâhatsin bu noksândır sana
Fuzulî
(Sevgilim, gece yarıları dışarı çıkma, yabancıların ayıplarından sakın. Sen güzellik göğünün en yüksek yerindeki dolunaysın, gece çıkmak sana yakışmaz, kusur sayılır.)
Fuzuli'nin bu beytinde sevgili, güzelliğin doruğundaki aya benzetiliyor. Ayın en güzel hali dolunaydır. Dolunay güneşin batmasından önce doğar. Dolunayın gece yarısı çıkması ay tutulmasıyla olabilir. Ay tutulduğunda noksandır, kusurludur, güzelliğini kaybeder. Fuzulî, bu beytinde "noksan" ve "ta'n" sözcükleriyle bir ay tutulması mazmunu yapıyor.
Benzer Edebiyat Terimleri:
- Barok
Aşırı derecede süslü sanat tutumu. Batı edebiyatlarında dengeden çok h
- Tekrar
Bir ifadede aynı sözcük ya da söyleyişi, estetik kaygı gütmeden birkaç
- Pürizm
Dilde arıcılık.
- Aliterasyon
1. Şiir ve nesirde uyum sağlamak için söz başlarında ve ortalarında ay
- İmge
1- Edebiyat ürünlerinde, özellikle de şiirde dile getirilmek istenilen
- Sebk-i Hindî
Divan edebiyatında kullanılan bir üslup. Terim, "Hint tarzı, Hint üslû
- Gezmece
Aşıkların yolculukta uğradıkları yerleri anlatan methiyeli veya taşlam
- Fragmatizm
Parçacık diye adlandırılabileceğimiz bir edebiyat akımıdır. İlk defa X
- Naat
Konusu Hz. Muhammed'i övmek, ona yalvarıp ondan şefaat dilemek olan ka
- Vahdet-i Vücud
Varlığın birliği. Tasavvuf düşüncesinde, yaratanla yaradılanın tek kay
