Edebiyat terimi olarak Tecâhül-i Arif: Anlamla ilgili sanatlardandır. Bilinen bir gerçeği, bilmez görünerek söylemek yöntemiyle yapılır. Bilinen şey, bilinmiyormuş gibi anlatılırken genellikle bir espriye dayandırılır. Bu yapılırken mübalağa ve istifham sanatından da yararlanılır. Örnek:
Âb-gûndur günbed-i devvâr rengi bilmezem
Ya muhît olmuş gözümden günbed-i devvâre su
Fuzulî
(Bilmiyorum, dönen kubbe mi su rengindedir, yoksa gözyaşlarım mı gökyüzünü kaplamıştır.) Fuzuli, kubbenin, yani gökyüzünün mavi renkte olduğunu bilmiyor gibi görünüyor. Aslında gözyaşlarının gökyüzünü kaplayacak kadar çok ağladığını belirtmek için bu yola başvurmuştur.
Âb-gûndur günbed-i devvâr rengi bilmezem
Ya muhît olmuş gözümden günbed-i devvâre su
Fuzulî
(Bilmiyorum, dönen kubbe mi su rengindedir, yoksa gözyaşlarım mı gökyüzünü kaplamıştır.) Fuzuli, kubbenin, yani gökyüzünün mavi renkte olduğunu bilmiyor gibi görünüyor. Aslında gözyaşlarının gökyüzünü kaplayacak kadar çok ağladığını belirtmek için bu yola başvurmuştur.
Benzer Edebiyat Terimleri:
- Önsöz
Eserin niçin ve ne amaçla yazıldığını belirtmek için kitabın başına ek
- Darb-ı Mesel
Meydana gelen bir durumu, olayı bir örnekle anlatmakta kullanılan kalı
- Terim
Bir bilim ve sanat dalıyla ilgili kavramları karşılayan sözcüklere ver
- Mukabele
Aralarında tezat ve karşıtlık bulunan kelime, tamlama ve sözleri birar
- İstiare
İğretileme.
- Alafranga
Frenklerin töre, âdet ve hayatına uygun, Frenklerle ilgili, alaturka k
- Anagram
Harfdeş. Bir sözcükteki harfleri kullanarak başka bir sözcük kurmak. Ö
- Trajik
Trajedi ile ilgili; dehşetli, kaçınılması elde olmayan üzücü olaylarla
- İroni
Tersini söyleyerek alay etme.
- Musammat Gazel
Dize ortasında iç uyağı bulunan, dizenin ortası ile sonu kendi arasınd
