ansiklopedik bilgi ile ilgili bilgi kaynakları

Divan edebiyatında sakiyi ve içki meclisini konu alan şiirlerin genel adı. Genellikle mesnevi ya da kaside biçiminde yazılırdı. Tasavvufî nitelikteki sakinamelerde ise saki mürşidin, şarap da Tanrısal...

Bir şairin şiirlerinin belli bir düzende toplandığı kitabın adı. Sınırlı ya da sayıca az şiirleri kapsayan divanlara da divançe denilmiştir. Sözcük, Arapçada "toplanılan yer" anlamındadır. Bu nedenle ...

Osmanlı hükümdarlarına verilen unvan. Kuruluş dönemi kaynaklarında, Osman Bey ve Orhan Bey'de olduğu gibi "Bey" unvanı geçer. Ayrıca geleneksel olarak "Han" ve "Sultan" unvanları da kullanılırdı. I. M...

Osmanlı Devleti'nde yayımlanan ilk resmî gazete. II. Mahmut'un buyruğuyla 1 Kasım 1831'de haftalık olarak yayımlanmaya başlandı. Ön hazırlıkları İzmir'de Fransızca olarak yayımlanan "Le Courrier de Sm...

Toplumsal yaşamın sürekliliğini ve kontrolünü sağlamak amacıyla düzenlenen ve belirli yaptırımları olan kurallara verilen ad. ...

Secale creale. Buğdaygiller (Poaceae) familyasından dayanıklı bir tahıl. Boylu, bir çenekli ve yıllık bir bitkidir. Başaklarındaki taneler uzun ve tüylüdür. Çavdar, buğday yetiştirmeye elverişli olmay...

Telli bir sistemle ya da radyo sistemi aracılığıyla hareketli resimlerin uzak mesafelere iletilmesi. Televizyon yayını genellikle merkezî bir istasyondan, çok sayıda alıcıya yönelik olarak yapılır. An...

İktisatta para hacmini azaltarak, tüketimi kısıtlamayı ve bu yolla enflasyonu düşürmeyi öngören politika. Bu kuram, enflasyonun, dolaşımda gereğinden fazla para bulunması ya da işletme veya özel kişil...

Divan şairlerinin, kendilerini övmek ve kendilerine onur payı çıkarmak amacıyla yazdıkları şiir ya da şiir bölümü. Tek olarak yazıldığı gibi, başkalarını övmek için yazılan şiirler (kasideler) arasınd...

Günah işleyenlerin öldükten sonra gideceklerine inanılan yer. İnsanın öldükten sonra dirileceği ve dünyada yaptığı kötülüklerin cezasını çekeceği inancı birçok dinde vardır. Ancak Müslümanlık'ta bu ce...

Uçlarından çekilen bir çubukta meydana gelen enine birim uzamanın, boyuna birim uzamaya oranıdır. Çubuğun hacminde önemli bir değişme olmazsa, bu oran 0,5'tir. Ancak pratikte genellikle daha azdır. Po...

Osmanlı Devleti'nin en önemli askerî gücünü oluşturan kurum. Kapıkulu Ocaklarının en önemlisidir. Yaya Ortaları, Sekban Bölükleri ve Ağa Bölükleri olmak üzere üç bölüme ayrılır. Yaya Ortaları; en eski...

Anlamları ayrı, ama söylenişleri, yazılışları ya da hem söylenişleri hem de yazılışları benzer olan sözcüklerin bir arada kullanılması sanatı. Böylesi sözcükleri bir araya toplamaya da tecnis denilir....

Bir organizmanın, yapı ve görev bakımından en küçük birimi. Hücreyi ilk defa 1665 yılında İngiliz bilim adamı Robert Hook, mantar dokusunda gözleyerek bulmuştur. "Boşluk" anlamına gelen "hücre" sözcüğ...

Çoğu hayvanın kanında, omurgalıların alyuvarlarında bulunan ve dokulara oksijen taşıyan protein. Hemoglobin oksijenle birleşerek oksihemoglobin adını alır. Oksihemoglobin parlak kırmızı renktedir. Hem...

Işığın bitki üzerine olan etkilerinden biri. Bu etkilerin çoğu, ışığın direkt etkisine bağlı ise de, indirekt etki ile de bâzı değişmelerin olduğu anlaşılmıştır. İndirekt etkiye bir örnek verirsek; yü...

Gümüşümsü beyaz bir metal. Saf olduğunda dövülebilir ve tel hâline getirilebilir bir malzemedir. Plâtin güzel görünüşü nedeniyle mücevher yapımında ve dişçilikte kullanılır. Pahalı olması, mücevherler...

Denizkestaneleri (Echinoidea) sınıfından derisidikenli bir hayvan. Beşli ışınsal bakışım (aynı merkez ekseninin çevresinde beş eşit yün bulunması) gösteren denizkestaneleri, küremsi yapıdadırlar ve bu...

Çok yemek yeme ya da sinirsel bir nedenle irade dışı olarak boğazdan çıkan ve düzgün aralıklarla tekrarlanan ses. Hıçkırık, çok hızlı yemek yerken hava yutan kişilerde sıklıkla görülür. Özellikle yaşl...

Mehmet Akif Ersoy (1873 - 1936) İstiklal Marşı'nın yazarı, günlük konuşma dilinin şiirle kaynaşmasını sağlayarak halkçı bir nazmın doğuşuna ön ayak olmuştur. İstanbul'da doğdu, 2...

Sayfa kalıpları bakırdan, renkli fotoğraf baskılarına elverişli bir baskı tekniği. Fotoğraf ve yazılar, bakır kalıplarda derinlikler oluştururlar. Mürekkep, hazırlanmış olan kalıbın üzerine, birçok me...

İ.Ö. 1. yüzyılın ortalarına doğru Helvetia'da (bugünkü İsviçre) yaşamış olan Galya halkı. İ.Ö. 112'den başlayarak birçok kez Galyalı komşularına, hatta Akdeniz kıyısındaki Roma kolonilerine akınlar ya...

Gizli haberleşmede kullanılan, ilgililerden başkasının anlamaması için yazılı bir metnin, aslıyla ilgisi olmayan başka bir metin ya da işaretler topluluğu biçiminde yazılması. Çeşitli sistemlere göre ...

Doğu Akdeniz kıyıları ile İç Anadolu düzlükleri arasında, güneybatıdan kuzeydoğuya doğru uzanan Orta Toroslar'da dağ sırası. Aynı yönde uzanan Bolkar (güneybatıda) ve Tahtalı dağları arasında kalır. E...

Osmanlı İmparatorluğu zamanında devlet adamlarına ve müftü, kazasker gibi yüksek rütbeli din adamlarına aylık yerine verilen ayniyat ya da para. Arpalığın ne zaman ve hangi hükümdar zamanında verilmey...