ansiklopedik bilgi ile ilgili bilgi kaynakları

Hindistan'da Agra kenti civarında Cemna (Yamuna) Irmağı kıyısında türbe. İmparator Şah Cihan tarafından, Mümtaz Mahal denilen karısı Ercüment Banu için yaptırılmıştır. İstanbullu mimar Mehmet İsa Efen...

Buda dininde ruhun yükselebileceği en ileri aşama. Budist inanca göre ruh ölmez, bir bedenden başka bir bedene geçerek türlü yaratıklar biçiminde yaşamını sürdürür. Aslında ruh, bu beden ve kalıp deği...

Trifolium repens. Baklagiller familyasından bir bitki. Üçgül değerli bir yem bitkisidir. Üçgüller, büyük bölümü bir yıllık, bazısı da çok yıllık olan kısa boylu, otsu bitkilerdir. Çanak ve taç yaprakl...

Nüfus olaylarını istatistik yardımıyla inceleyen bilim dalı. Bu sözcük ilk kez, Achille Guilard'ın "Beşerî İstatistik Unsurları ya da Karşılaştırmalı Demografi" (1855) adlı kitabında kullanıldı. Eski ...

Rus Sosyal Demokrat İşçi Partisi'nde (RSDİP) azınlıkta kalanlara verilen ad. RSDİP'nin, 1903 Brüksel ve Londra kongreleri büyük tartışmalara sahne oldu. Lenin tarafından ileri sürülen örgütlenme anlay...

Işıkla ilgili olayları inceleyen fizik dalı. Optik, ışıkla ilgili olayları üç değişik modelde inceler. Buna göre optik üç kısma ayrılır: 1) Geometrik optik, 2) Fizik optik (Dalga optiği), 3) Kuvantum ...

Merkezî idârenin taşra birimlerinin en büyüğü; bir memleketin, bir vâli tarafından idâre edilen bölümlerinden her biri. Merkezî idârede millî varlığın devâmını sağlayan, kânunların uygulanması, kamu d...

Osmanlı Devleti ile Memlûkler arasında yapılan ve Memlûklerin yenilgisiyle sonuçlanan savaş (24 Ağustos 1516). Eski Baharat ve İpek yollarının denizlere kayması ve Avrupalıların eline geçmesi Osmanlı ...

Eski Selçuklu toprak sistemi. Kimsenin mülkiyetinde bulunmayan toprakların vergi gelirlerinin hizmet karşılığı asker ya da devlet adamlarına verilmesi uygulaması. Selçuklu Devleti bu uygulamayı yaygın...

Kurtuluş Savaşı'nda Türk ve Yunan orduları arasında geçen meydan savaşı (23 Ağustos-13 Eylül 1921). Birinci ve İkinci İnönü Savaşı'nın yenilgiyle sonuçlanması üzerine, kesin sonuç almak için seferberl...

Sodyum klorürün (adî tuz) sudaki derişik çözeltisinden oluşan tuzlu su. Salamura, peynir, et, balık, turşu, asma yaprağı gibi yiyeceklerin bozulmaması için, koruyucu katkı maddesi olarak kullanılır. ...

Ege Denizi'nin kuzeyinde ada (Yunanistan). Gökçeada'nın güneybatısındadır. Yüzölçümü 460 km2, nüfusu 23.000 (1991), merkezi Kastron'dur. Dağlık, toprakları bitek bir adadır. Meyve, zeytin, tarım ve ha...

Sinop iline bağlı ilçe ve bu ilçenin merkezi olan kasaba. Gökırmak'ın vadisinde kurulmuştur. Yakınlarındaki Ambarkaya adlı tarihî kaya mezarının İ.Ö. 2. yüzyıldan kalma olduğu sanılmaktadır. Ekonomik ...

Birbirine geçmiş metal halkalardan meydana gelen bağlama ve hareket iletim elemanı. Zincirler çok değişik biçimlerde yapılan halka ve baklalardan meydana gelir. Şekilleri ve kullanma yerlerine göre ba...

Birhücrelilerden, çok çekirdekli hayvanlar sınıfı; kirpikliler (İnfusoria, ciliata). Vücutlarında hareket görevini yerine getiren kirpiğimsi titrek tüyleri ya da beslenmeyi sağlayan vantuzları vardır....

Antik Yunan ve Roma'da at ve araba yarışlarının yapıldığı yer. Roma'da sirk olarak bilinirdi ve bunların en ünlüsü Circus Maximus'tu. Hipodrom alanı U biçiminde olur ve kenarlarında, basamaklar hâlind...

Türlü maddelerden boncuk biçiminde yapılmış otuz üç ya da doksan dokuz tanenin ibrişime geçirilip bağlanmasıyla yapılan halka. Ya virt çekerken sayıyı şaşırmamak için ya da elde oyuncak gibi kullanılı...

İslâm inanışına göre Tanrı'nın birliğini, bütün yetkin nitelikleri kendisinde topladığını, eşi ve benzeri bulunmadığını bilmek. Tevhid sözcüğü Kur'an'da geçmemekle birlikte ayetlerin büyük bir bölümü,...

Aydınlatma aygıtı. Sıvı yakıtla (yağ, petrol), gazla ve elektrik akımıyla çalışan türleri vardır. 1860'lara doğru bulunan petrol lambası, bugün bile çoğu yerde büyük önem taşır. 20. yüzyılın başlarınd...

Divan şairlerinin, kendilerini övmek ve kendilerine onur payı çıkarmak amacıyla yazdıkları şiir ya da şiir bölümü. Tek olarak yazıldığı gibi, başkalarını övmek için yazılan şiirler (kasideler) arasınd...

Isatis glauca cinsinin iconica alt türü. Çivit otu, sarı renkli çiçeği olan çok yıllık otsu bir bitkidir. Çiçeklenme dönemi mayıs ve temmuz ayları arasında olan bitki 50-100 cm'ye kadar boylanabilir. ...

Eskilerde maddeyi meydana getiren en küçük bölünmez tanecikler olarak ifade edilirdi. Atomun bölünmez bir bütün olduğu görüşünü ilk defa 1808 'de John Dalton ortaya atmıştı. Ancak 20. yüzyılda kimyacı...

Osmanlı İmparatorluğu'nda Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılması olayına verilen ad (1826). Yeniçeri Ocağı 16. yüzyıldan sonra eski gücünü kaybetmeye başladı. Ellerine geçen "ulufe" ile geçinemez olan yeniçe...

İnsanın birdenbire aşırı sıcak karşısında kalması sonucu ortaya çıkan sağlığa zararlı durum. Sıcak hava da soğuk hava kadar tehlikelidir, ciddî rahatsızlıklara ve ölümlere yol açabilir. Beyinde vücudu...

Canavarotugillerden, çiçekli ve zararlı bir bitki (Orobanche). Kenevir ve tütün köklerinin en zararlı asalaklarındandır. Klorofilsiz, tohumları dayanıklı, sapı etli, kırmızımsı, sarımsı ya da morumsu ...