Edebiyat terimi olarak Edeb-i Kelâm: Acı, hoş olmayan, ayıp, çirkin, kaba veya uğursuz sayılan şeyleri kendi adlarını söylemeden başka sözle ifade etmek. Buna asâlet ve mümtaziyet adları da verilir. Edeb-i Kelâm, bir düşünceyi, bir olayı incelik, asâlet ve nezaketle ifade etmek için anlam, kendine ait olmayan kelimeyle karşılanır. Genellikle şu üç durumda bu yola başvurulur:
1. Sözü kabalıktan kurtarmak için.
Ölen birisi hakkında "ölüm" yerine "Rahmet-i Ralman'a kavuştu", "sizlere ömür", işi elinden alındığını bildirmek üzere "Affedildiniz" denmesi gibi.
2. Ta'zim veya ifadeyi süslemek için. Şeyh Galib'in aşağıdaki iki beyitten ilki ta'zim, ikincisi tezyine (süslemeye) örnektir:
Bir şeb ki Sarâ-yı Ümmehânî
Olmuşdu o mâhın âsumânî
Giydikleri âftâb-ı temmûz
İçtikleri şûle-i cihan-sûz
3. İfadeyi fesahat yönünden bozacak ses, kelime ve terkiplerin tekrarından kaçınmak için.
1. Sözü kabalıktan kurtarmak için.
Ölen birisi hakkında "ölüm" yerine "Rahmet-i Ralman'a kavuştu", "sizlere ömür", işi elinden alındığını bildirmek üzere "Affedildiniz" denmesi gibi.
2. Ta'zim veya ifadeyi süslemek için. Şeyh Galib'in aşağıdaki iki beyitten ilki ta'zim, ikincisi tezyine (süslemeye) örnektir:
Bir şeb ki Sarâ-yı Ümmehânî
Olmuşdu o mâhın âsumânî
Giydikleri âftâb-ı temmûz
İçtikleri şûle-i cihan-sûz
3. İfadeyi fesahat yönünden bozacak ses, kelime ve terkiplerin tekrarından kaçınmak için.
Benzer Edebiyat Terimleri:
- Cinayet Roman
İşlenmiş bir cinayeti ve bu cinayetin işleyicisini bulup ortaya çıkarm
- Îtilâf
Uygunluk. Kelimenin anlamla uygunluğu, kelimelerin vezinle uygunluğu,
- Tahmis
Bir gazelin beyitlerine ücer mısra eklenerek oluşturulan şiir.
- Muaşşer
Divan şiirinde on dizelik bentlerden oluşan nazım biçimi.
- Parodi
Ağırbaşlı, ciddi bir yapıtın tümünü ya da bir bölümünü, biçimsel özell
- Ölçü
Sözün birtakım bölümlere ayrılarak, her bölümün hece sayısınca ya da h
- Ta'kid
İfadeye açıklık getirememe, anlatamama halidir. İkiye ayrılır.
1. La
- Paragraf
Bir fikrin işlendiği yazı bölümü. Bir veya birkaç cümleden meydana gel
- Gezi Yazısı
Gezilip görülen yerlerin ilginç yönlerinin anlatıldığı düzyazı biçimi.
- Toplum İçin Sanat
Sanatın temel işlevi, toplumsal sorunları yansıtma, bunlara çözüm yolu
